Oorspronkelijk gepubliceerd op volkscentrum.nl op 16 augustus 2025.
Een vertaalde uiteenzetting van u/MoonMouse5 op Reddit, uploaded in 2017
Introductie
Het onderstaande artikel is een gedetailleerde uiteenzetting over de anti-sovjet anarchistische beweging in Rusland en de Oekraïne na de Oktoberrevolutie. Het doel van deze uiteenzetting is om de criminele en verraderlijke daden van deze anti-sovjet anarchisten te belichten, die door de overgrote meerderheid van hedendaagse anarchisten vaak bewust of onbewust worden genegeerd.
Het artikel is grotendeels gebaseerd op bronnen van Trotsky. Hoewel wij als instituut niet Trotskistisch zijn, erkennen wij de waarde van zijn historische rol en analyse in de strijd tegen anarchisme. De strijd tegen de anti-sovjet anarchisten zien wij een kernonderdeel voor een goed begrip van het socialisme, en wij schromen dan ook niet om Trotsky als bron te citeren indien relevant.
Aantekeningen in de tekst die gemarkeerd zijn met “[MM]” zijn afkomstig van de oorspronkelijke auteur. “MM” staat voor “MoonMouse”. De bronnen van de fragmenten en citaten zijn terug te vinden in de bronvermelding onderaan dit artikel. De nummers in de tekst, aangeduid als [1], [2], [3], enzovoort, verwijzen naar specifieke bronnen in de bronvermelding.
De bronnen zijn oorspronkelijk in het Engels gelezen, maar tijdens het schrijven van dit artikel zijn deze vertaald naar het Nederlands, en is er enige interpretatie toegepast waardoor het mogelijk niet altijd een-op-een overeenkomt. Bij deze geef ik daarom de nodige disclaimer.
De Sovjet Anarchisten
Ik wil vanaf het begin iets duidelijk maken dat veel moderne anarchisten niet erkennen. Talloze anarchisten in Sovjet-Rusland waren vurige verdedigers van het Sovjetregime; zij gaven hun energie in de strijd, hun leven aan het front en hun deelname aan de sovjet-instellingen. De bolsjewieken werkten samen met deze anarchisten en beschouwden hen als hun kameraden.
Vier anarchisten – Bogatsky, Bleikhman, Shatov en Iatsjoerk – waren leden van het Militaire Revolutionaire Comité dat de Oktoberrevolutie uitvoerde: de opstand die hedendaagse anarchisten (ten onrechte) veroordelen als een staatsgreep. De gewapende eenheid die de orders van de Sovjetregering uitvoerde om de Grondwetgevende Vergadering te ontbinden, stond onder leiding van een anarchist genaamd Anatoli Zjeleznjakov. Vrijwel alle anarchisten waren in revolutionair Rusland tegen de burgerlijke Grondwetgevende Vergadering, maar toch veroordelen hedendaagse anarchisten het besluit van de bolsjewieken om deze te ontbinden als “ondemocratisch”. Hoe ironisch!
Een fragment van Jeff Hemmer geeft meer details over de eerder genoemde Vladimir Shatov en andere anarchisten die het Sovjetregime standvastig verdedigden:
“Als lid van het Militaire Revolutionaire Comité in 1917 werd Shatov in 1918 hoofd van de politie in Petrograd. In 1919 verdedigde hij Petrograd tegen de opmars van generaal Joedenitsj als officier in het Tiende Rode Leger, en in 1920 werd hij benoemd tot minister van Transport in de Verre-Oostelijke Republiek. Een aantal andere anarchisten volgde zijn voorbeeld en nam kleine overheidsfuncties aan, waarbij zij hun kameraden aanspoorden hetzelfde te doen of zich op zijn minst te onthouden van antibolsjewistische activiteiten die de revolutie in gevaar zouden brengen.
De bolsjewistische zaak trok anarchisten uit alle lagen aan, variërend van voormalige Zwarte Banier-terroristen zoals Heitzman en Rosjin tot anarcho-communisten zoals German Sandomirski, die een positie aannam in Tsjitsjerins Volkscommissariaat voor Buitenlandse Zaken, en Alexander Ge, volgens Victor Serge een van de organisatoren van de Rode Terreur in de Terek-regio. Andere bekende anarchisten in dienst van de bolsjewieken waren de anarcho-syndicalisten Shapiro, die zich bij Sandomirski voegde in het Volkscommissariaat voor Buitenlandse Zaken, en Daniil Novomirski, in 1905 een prominente figuur in syndicalistische kringen in Odessa, die lid werd van de Communistische Partij en in 1919 een functionaris van de Comintern werd…
In het voorjaar van 1918 richtte de anarcho-communist Apollon Karelin in Moskou de pro-bolsjewistische Al-Russische Federatie van Anarcho-Communisten op, waarbij hij betoogde dat een Sovjetdictatuur acceptabel was als overgangsfase in de ontwikkeling van een vrije anarchistische samenleving. Volgens Karelin moest de verdediging van de Sovjetregering niet worden gezien als een bevestiging van autoriteit, maar als een middel om de revolutie te beschermen.
Een soortgelijk standpunt werd ingenomen door de in Moskou gevestigde Universalisten, opgericht in 1920 door de broers Gordin, die eerder rabiate anti-marxisten en anti-intellectualen waren geweest, en German Askarov, een anarcho-communist die ook lid was van het Al-Russische Centraal Uitvoerend Comité. Rosjin, de voormalige Tsjernoznamets en overtuigde anti-marxist, die in 1919 de bolsjewieken ging zien als “de voorhoede van de revolutie”, lijkt deze ideeën zelfs nog verder te hebben doorgevoerd; volgens Victor Serge probeerde hij een “anarchistische theorie van de dictatuur van het proletariaat” te ontwikkelen.
De steun van de ‘Sovjet-anarchisten’ werd verwelkomd door de bolsjewistische leiding, die volhield dat de enige anarchisten die in Rusland werden vervolgd, criminele elementen waren.” [1]
Het zijn natuurlijk precies deze “criminele elementen” die we nu zullen bespreken.
De opkomst van de Anarchistische Zwarte Garde
“In de eerste periode van de Sovjetmacht bloeiden er veel bendes op in Groot-Rusland. Ze zijn allemaal al lang geleden vernietigd: hun meest schuldige leden zijn geëxecuteerd, en de rest boet hun misdaden in plaatsen van detentie. Hetzelfde lot wacht de bandieten van de Oekraïne. Stevige, betrouwbare eenheden zijn naar alle delen van de Oekraïne gestuurd, met de taak om wapens te vinden en in te zamelen, deserteurs op te pakken en bendes uit te roeien. De zuivering zal tot het einde worden doorgevoerd.” [2]
– LEON TROTSKI (Een woord aan de Oekraïense soldaten misleid door bandieten).“Alle groepen en organisatorische eenheden van de Zwarte Garde waren gegroepeerd rond de Raad van de MFAG [Moskou Federatie van Anarchistische Groepen – MM] en het hoofdkwartier van de Zwarte Garde, gevestigd in het Huis van de Anarchie in Malaya Dmitrovka.” [4]
“[O]p de nacht van 11 op 12 april vielen gewapende detachementen van de Tsjeka 26 anarchistische centra in de hoofdstad binnen. De meeste anarchisten gaven zich zonder gevecht over, maar in het Donskoj-klooster en het Huis van de Anarchie zelf boden leden van de Zwarte Garde hevig verzet. Een dozijn Tsjeka-agenten werd in het gevecht gedood, ongeveer 40 anarchisten werden gedood of gewond, en meer dan 500 werden gevangen genomen.” [9]
“Lev Chernyi, secretaris van de Moskou Federatie van Anarchisten… sloot zich aan bij een organisatie genaamd de Ondergrondse Anarchisten, opgericht door Kazimir Kovalevitsj, een lid van de Moskou Bond van Spoorwegarbeiders, en een Oekraïense anarchist genaamd Petr Sobolev. Hoewel gevestigd in de hoofdstad, legden de Ondergrondse Anarchisten banden met de gevechtsdetachementen in het zuiden… Op 25 september [1919 – MM], samen met een aantal Linkse SR’s, bombardeerden zij het hoofdkwartier van het Moskouse Comité van de Communistische Partij in Leontievstraat, terwijl daar een plenaire vergadering plaatsvond. De explosie doodde 12 leden van het Comité en verwondde 55 anderen, waaronder Nikolaj Boecharin, de eminente bolsjewistische theoreticus en redacteur van Pravda…” [13]
“Toen Kamenev in 1920 de Moskouse anarchisten vrijheid aanbood om hun kranten uit te geven en hun clubs en boekwinkels te runnen, in ruil voor hun aanvaarding van partijdiscipline en een zuivering van de criminele en onverantwoordelijke elementen die hun gelederen waren binnengedrongen, verwierpen zij het aanbod verontwaardigd.” [14]
De Makhnovistische plunderaars en pogroms
“Makhnovism is one-tenth idealism and nine-tenths plundering and violence.” [15]
– LEON TROTSKY (BUILDING THE RED ARMED FORCES).“Wij kunnen natuurlijk alleen maar toejuichen dat de Makhnovisten voortaan niet tegen ons willen vechten, maar met ons, tegen Wrangel. Maar ons pact met de Makhnovisten mag zeker niet van tijdelijke aard zijn. De arbeidersklasse van de Oekraïne kan nooit, en zeker niet onder omstandigheden van enorm militair gevaar, toestaan dat bepaalde eenheden soms in onze gelederen vechten en ons soms in de rug steken.” [23]
De bolsjewieken zochten een stabiele en voortdurende alliantie met Makhno – niet één die uiteen zou vallen zodra hun gemeenschappelijke vijand verslagen was. Maar in Makhno’s ogen was dit bondgenootschap niet meer dan een kortetermijnoplossing – en om die reden weigerde hij de reglementen van het Rode Leger te erkennen.
Na Wrangels nederlaag probeerden de Makhnovisten zich in de Krim te vestigen als een autonome strijdmacht. Als de Makhnovisten daarin geslaagd waren, zouden de bolsjewieken vitale infrastructuur hebben verloren en zou de Oekraïne een magneet zijn geworden voor vijanden van de bolsjewistische regering. Gezien Makhno’s vijandige staat van dienst – om nog maar te zwijgen van zijn bereidheid om bondgenootschappen aan te gaan met dubieuze antibolsjewistische krachten zoals Grigorjev – zagen de bolsjewieken dit als de druppel. De bolsjewieken besloten daarom de Makhnovistische beweging voor eens en altijd te beëindigen en slaagden daarin.
Libertaire mythologen beweren graag dat de bolsjewieken de Makhnovisten “verpletterden” vanwege hun formele anarchistische overtuigingen. Natuurlijk – zoals ik heb laten zien – is dit niet het geval. Het waren de vijandige acties van de Makhnovisten die hun ondergang veroorzaakten. Hun ideologie – hoewel verkeerd en utopisch – was totaal irrelevant.
Tot slot wil ik ingaan op de connectie tussen de Makhnovisten en antisemitische pogroms. Hoewel anarchisten terecht beweren dat Makhno zelf geen antisemiet was, zegt deze bewering helemaal niets over de daden van de Makhnovistische strijders ter plaatse. Talrijke ooggetuigenverslagen van antisemitische pogroms, uitgevoerd door Makhnovistische guerrilla’s, zijn verzameld door het YIVO Institute for Jewish Research. [24] Ik heb nog geen enkele anarchist gezien die de betrouwbaarheid van dit ogenschijnlijk vernietigende bewijs heeft onderzocht. Maar hoe dan ook, het is een onbetwistbaar feit dat er pogromisten onder de Makhnovisten waren.
Hoe dat zo? Zoals ik eerder al aanstipte, gingen Makhno en Grigorjev in 1919 een kortstondige alliantie aan tegen de bolsjewieken. Maar Grigorjevs bereidheid om samen te werken met welke antibolsjewistische krachten dan ook – inclusief Denikin – stond haaks op Makhno’s anarchistische overtuigingen. Bovendien betekende Grigorjevs reputatie van militair opportunisme en onvoorspelbaarheid dat Makhno hem niet vertrouwde. Deze alliantie viel binnen minder dan een maand uiteen, resulterend in de dood van Grigorjev door de hand van Makhno en de opname van Grigorjevs partizanen in Makhno’s leger. Het volgende is een ooggetuigenverslag van de anarchist Arisjnov:
“27 juli 1919, in het dorp Sentovo, nabij Aleksandriya, in de provincie Cherson, vond op initiatief van Makhno een bijeenkomst plaats van de rebellen van Jekaterinoslav, Cherson en Taurida. Volgens de agenda moest de vergadering beslissen over de taak van alle rebellen van de Oekraïne met betrekking tot de huidige situatie. De samengestroomde massa boeren, de rebellenafdelingen van Grigorjev en de eenheden van Makhno telden ongeveer 20.000 mensen. Grigorjev en Makhno en een reeks andere aanhangers van dit of dat beweging werden aangewezen als sprekers. Eerst sprak Grigorjev. Hij riep de boeren en rebellen op om al hun krachten te geven om de bolsjewieken uit het land te verdrijven, waarbij hij geen enkele bondgenoot in dit werk versmaadde. Grigorjev was niet tegen een eenwording met Denikin voor dit doel. Later, wanneer het juk van het bolsjewisme was omvergeworpen, zou het volk zelf beslissen wat er moest gebeuren.
Deze verklaring werd Grigorjev fataal. Tsjoebenko en Makhno, die onmiddellijk na hem spraken, toonden aan dat de strijd tegen de bolsjewieken alleen revolutionair kon zijn als deze werd gevoerd in naam van de sociale revolutie. Samenwerking met de meest kwaadaardige vijanden van het volk – met de generaals – zou een crimineel avontuur en contrarevolutie zijn. ‘Grigorjev roept [ons] tot deze contrarevolutie; bijgevolg is hij de vijand van het volk.’ Toen eiste Makhno publiekelijk, voor de hele vergadering, dat Grigorjev onmiddellijk zou boeten voor de monsterlijke pogrom die hij in mei 1919 in Elisavetgrad had gepleegd, en voor een reeks andere antisemitische daden.
‘Zulke schoften als Grigorjev schaden alle rebellen van de Oekraïne, en voor hen kan er geen plaats zijn in de gelederen van de eerbare arbeiders van de revolutie.’ Zo besloot Makhno zijn aanklacht tegen Grigorjev. Laatstgenoemde zag dat de zaak voor hem een verschrikkelijk einde zou nemen. Hij greep naar zijn pistool. Maar hij was te laat. Simon Karetnik – de naaste medewerker van Makhno – velde hem met enkele kogels uit zijn Colt, en Makhno, triomfantelijk roepend ‘Dood aan de Ataman!’, schoot hem dood. De vrienden en stafleden van Grigorjev zouden hem te hulp zijn gesneld, maar werden ter plekke neergeschoten door een groep Makhnovisten die eerder voor deze taak was aangewezen. Dit alles vond binnen twee à drie minuten plaats voor de ogen van de vergadering…
Volgens het protocol dat door de vergadering werd vastgesteld, namen de Makhnovtsy de verantwoordelijkheid voor de daad en haar gevolgen op zich. Alle partizaneneenheden die onder leiding van Grigorjev hadden gestaan, werden, overeenkomstig de resolutie van de vergadering, opgenomen in het algemene leger van de Makhnovistische rebellen.”
Bronvermelding
De Sovjet Anarchisten
De opkomst van de Anarchistsiche Zwarte Garde
De Makhnovistische plunderaars en pogroms
Oorspronkelijk gepubliceerd op volkscentrum.nl op 16 augustus 2025.
Dit artikel belicht de criminele en verraderlijke daden van anti-sovjet anarchisten in Rusland en de Oekraine na de Oktoberrevolutie. Hedendaagse anarchisten negeren deze geschiedenis vaak bewust of onbewust. Het artikel is gebaseerd op een vertaalde uiteenzetting van u/MoonMouse5 op Reddit.
De Sovjet Anarchisten
Talloze anarchisten in Sovjet-Rusland waren vurige verdedigers van het Sovjetregime. Vier anarchisten waren leden van het Militaire Revolutionaire Comite dat de Oktoberrevolutie uitvoerde. De bolsjewieken werkten samen met deze anarchisten en beschouwden hen als kameraden. De enige anarchisten die werden vervolgd waren criminele elementen.
De Anarchistische Zwarte Garde
In 1918 floreerde de anarchistische Zwarte Garde overal in Rusland. Gewapende detachementen pleegden plunderingen, overvielen banken en particuliere huizen. De leiding bleek niet in staat haar leden te disciplineren. Op 12 april 1918 vielen Tsjeka-eenheden 26 anarchistische centra binnen. De bolsjewieken voerden de taak uit die de anarchisten zelf niet konden: het zuiveren van criminele elementen uit hun rangen.
De Makhnovistische plunderaars en pogroms
Nestor Makhno’s strijders waren voornamelijk boeren die zich niet om anarchisme bekommerden. Als commandant in het Rode Leger stal Makhno van zijn bolsjewistische bondgenoten. Op 29 mei 1919 trok hij zich terug en begon aanvallen op bolsjewistische posities, waardoor het Rode Leger verzwakt werd en Denikins Witte Garde de Oekraine kon innemen. Na herhaald verraad besloten de bolsjewieken de Makhnovistische beweging te beeindigen. Bovendien bevatte Makhno’s leger antisemitische pogromisten, afkomstig van de door hem gerekruteerde mannen van Grigorjev.
Het volledige artikel met alle bronvermeldingen is te lezen op volkscentrum.nl.